POLITYKA OTWARTEGO DOSTĘPU WYDAWNICTWA EXEMPLUM
1. Cel i zakres
Wydawnictwo Exemplum wspiera upowszechnianie wiedzy oraz zwiększanie dostępności wyników badań naukowych. Wybrane publikacje udostępnia bezpłatnie w Czytelni Exemplum, z możliwością ich dalszego wykorzystania na warunkach licencji ograniczającej użycie do celów niekomercyjnych.
Polityka obejmuje monografie naukowe, publikacje zbiorowe, poszczególne rozdziały oraz inne opracowania wyraźnie oznaczone jako udostępniane na jej zasadach.
Zamieszczenie opisu książki, spisu treści lub fragmentu nie oznacza udostępnienia pełnej publikacji w otwartym dostępie.
2. Czytelnia Exemplum
Czytelnia Exemplum jest miejscem udostępniania elektronicznych wersji publikacji objętych niniejszą polityką.
Czytelnicy mogą bezpłatnie czytać i pobierać pełne teksty tych publikacji, bez konieczności zakupu książki, wykupienia subskrypcji lub zakładania konta. Warunki dalszego wykorzystania treści określa licencja wskazana przy publikacji.
3. Uzgodnienia z autorami
Udostępnienie publikacji następuje na podstawie umowy z autorami lub innymi podmiotami uprawnionymi do dysponowania prawami do utworu.
Umowa określa zakres i wersję udostępnianych treści, licencję, termin udostępnienia oraz warunki finansowania, jeżeli mają zastosowanie.
W przypadku publikacji zbiorowych uwzględnia się prawa autorów poszczególnych rozdziałów oraz prawa do materiałów pochodzących od osób trzecich.
4. Termin udostępnienia
Publikacja może zostać udostępniona w Czytelni Exemplum w dniu wydania lub po upływie okresu określonego w umowie, zwanego okresem embarga.
Termin ustala się z uwzględnieniem uzgodnień z autorami oraz wymagań instytucji finansujących. Jeżeli przewidziano embargo, przy opisie publikacji podaje się planowaną datę otwarcia dostępu.
5. Licencja i niekomercyjne wykorzystanie
Dla publikacji udostępnianych na zasadach niniejszej polityki stosuje się licencję Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne 4.0 Międzynarodowe (CC BY-NC 4.0), po uzyskaniu odpowiednich uprawnień i uzgodnieniu jej zastosowania w umowie.
Licencja umożliwia niekomercyjne kopiowanie, rozpowszechnianie i opracowywanie treści. Użytkownik jest zobowiązany odpowiednio oznaczyć autorstwo i źródło, podać odnośnik do licencji oraz wskazać wprowadzone zmiany. Nie może sugerować poparcia autora lub Wydawnictwa dla swojego sposobu wykorzystania publikacji ani nakładać dodatkowych ograniczeń sprzecznych z licencją.
Licencja nie zezwala na wykorzystanie ukierunkowane przede wszystkim na uzyskanie korzyści majątkowej lub wynagrodzenia pieniężnego. Takie wykorzystanie wymaga odrębnej zgody podmiotu uprawnionego, chyba że jest dozwolone na podstawie przepisów prawa.
Warunki licencji są dostępne pod adresem:
https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/deed.pl
Oznaczenie licencji i odnośnik do jej warunków zamieszcza się przy publikacji w Czytelni Exemplum oraz w udostępnianym pliku.
6. Prawa autorskie i materiały osób trzecich
Udostępnienie publikacji nie oznacza przeniesienia praw autorskich na czytelników. Zakres praw autora i Wydawnictwa określa umowa wydawnicza.
Ilustracje, fotografie, tabele, wykresy i inne materiały pochodzące od osób trzecich mogą podlegać odrębnym warunkom wykorzystania. Materiały nieobjęte licencją publikacji są wyraźnie oznaczane.
Niniejsza polityka nie ogranicza korzystania z utworów w ramach dozwolonego użytku ani z treści znajdujących się w domenie publicznej.
7. Ocena naukowa i niezależność wydawnicza
Publikacje naukowe udostępniane w Czytelni Exemplum podlegają procedurze wydawniczej, procedurze recenzji oraz zasadom etyki publikacyjnej obowiązującym w Wydawnictwie.
Model dostępu nie zmienia wymagań dotyczących jakości naukowej, oryginalności i rzetelności opracowania.
Recenzje prowadzone są w modelu anonimowości jednostronnej: recenzent zna tożsamość autorów, natomiast autorzy nie poznają tożsamości recenzenta w toku postępowania recenzyjnego.
Decyzje o przyjęciu publikacji podejmuje Komitet Redakcyjny zgodnie z procedurą wydawniczą. Sposób finansowania nie wpływa na niezależność recenzji ani decyzji o wydaniu pracy.
8. Finansowanie
Dostęp czytelników do publikacji objętych niniejszą polityką jest bezpłatny.
Koszty przygotowania i wydania mogą być pokrywane ze środków Wydawnictwa, instytucji naukowych, grantów, programów wspierających naukę lub innych uzgodnionych źródeł.
Jeżeli przewidziano opłatę ponoszoną przez autora lub instytucję finansującą, jej wysokość, zakres i warunki przedstawia się przed zawarciem umowy. Zapewnienie finansowania nie gwarantuje przyjęcia pracy do publikacji.
Informacje o finansowaniu zamieszcza się w publikacji zgodnie z ustaleniami i wymaganiami instytucji finansującej.
9. Udostępnianie w repozytoriach
Publikacje objęte licencją CC BY-NC 4.0 mogą być udostępniane w repozytoriach instytucjonalnych i dziedzinowych oraz na innych stronach internetowych, pod warunkiem zachowania niekomercyjnego charakteru wykorzystania i pozostałych warunków licencji.
Zaleca się dołączenie pełnego opisu bibliograficznego oraz odnośnika do publikacji w Czytelni Exemplum.
Zasady udostępniania wersji tekstu nieobjętych tą licencją, w tym wersji przed recenzją i po recenzji, określa umowa wydawnicza.
10. Wymagania instytucji finansujących
Autor powinien przed zawarciem umowy poinformować Wydawnictwo o wymaganiach dotyczących otwartego dostępu wynikających z finansowania badań lub publikacji.
Wydawnictwo i autor sprawdzają zgodność planowanej licencji, terminu udostępnienia oraz sposobu zdeponowania publikacji z tymi wymaganiami. Jeżeli instytucja finansująca wymaga licencji dopuszczającej wykorzystanie komercyjne, model opisany w niniejszej polityce nie spełnia takiego wymagania i wymaga odrębnego uzgodnienia przed zawarciem umowy.
11. Wydanie drukowane
Bezpłatne udostępnienie wersji elektronicznej może odbywać się równolegle ze sprzedażą wydania drukowanego przez Wydawnictwo, na podstawie uprawnień wynikających z umowy wydawniczej.
Zakup egzemplarza drukowanego nie jest warunkiem korzystania z wersji elektronicznej dostępnej w Czytelni Exemplum. Licencja udzielona czytelnikom nie uprawnia ich do komercyjnego rozpowszechniania publikacji.
12. Trwałość dostępu i aktualizacje
Wydawnictwo dąży do zapewnienia trwałej dostępności publikacji w Czytelni Exemplum i przechowuje kopie udostępnianych plików.
Istotne poprawki są oznaczane w sposób pozwalający rozpoznać aktualną wersję. Sprostowania, wyrazy zaniepokojenia i informacje o wycofaniu publikacji zamieszcza się zgodnie z polityką etyki publikacyjnej.
Zmiana niniejszej polityki nie uchyla uprawnień udzielonych wcześniej na podstawie licencji Creative Commons użytkownikom przestrzegającym jej warunków.
13. Kontakt
Pytania dotyczące dostępności publikacji, licencji oraz zasad wykorzystania treści należy kierować na adres:
Data obowiązywania niniejszej wersji: 18 kwietnia 2025.